Prawa pracownika tymczasowego obejmują nie tylko wynagrodzenie i urlop, ale także równe traktowanie, bezpieczne warunki pracy, dostęp do informacji oraz ochronę przed nadużywaniem pracy tymczasowej przez zbyt długi czas. Praca tymczasowa ma charakter trójstronny: agencja pracy tymczasowej zatrudnia pracownika, a pracodawca użytkownik wyznacza zadania i organizuje codzienną pracę. Taki model może dotyczyć zadań sezonowych, okresowych, doraźnych, zastępstw albo sytuacji, gdy terminowe wykonanie pracy nie byłoby możliwe wyłącznie przy użyciu własnej załogi firmy.
Jakie są podstawowe prawa pracownika tymczasowego?
Pracownik tymczasowy pozostaje zatrudniony przez agencję pracy tymczasowej, ale wykonuje zadania na rzecz pracodawcy użytkownika i pod jego kierownictwem. Dlatego część obowiązków spoczywa na agencji, a część na firmie, do której pracownik został skierowany. Umowa o pracę tymczasową powinna wskazywać m.in.:
- pracodawcę użytkownika,
- okres wykonywania pracy,
- rodzaj pracy,
- wymiar czasu pracy,
- miejsce wykonywania zadań,
- wynagrodzenie wraz z terminem i sposobem wypłaty.
Jeżeli umowa nie została zawarta pisemnie, agencja musi potwierdzić warunki na piśmie najpóźniej w drugim dniu wykonywania pracy tymczasowej.
Czy pracownik tymczasowy ma prawo do równego traktowania?
Jednym z najważniejszych praw pracownika tymczasowego jest zakaz mniej korzystnego traktowania w zakresie warunków pracy i innych warunków zatrudnienia niż pracowników zatrudnionych bezpośrednio przez pracodawcę użytkownika na takim samym albo podobnym stanowisku. Oznacza to, że tymczasowy charakter pracy nie może sam w sobie uzasadniać gorszych warunków wykonywania obowiązków. Zasada ta ma znaczenie zwłaszcza w produkcji, logistyce, magazynach i usługach pomocniczych, gdzie pracownicy agencyjni często pracują ramię w ramię z załogą zatrudnioną bezpośrednio przez firmę. Prawa pracownika tymczasowego obejmują:
- porównywalne warunki pracy na takim samym lub podobnym stanowisku,
- dostęp do urządzeń socjalnych pracodawcy użytkownika na zasadach przewidzianych dla jego pracowników,
- możliwość uzyskania informacji o wolnych stanowiskach pracy u pracodawcy użytkownika,
- ochronę przed naruszeniem zasady równego traktowania,
- prawo dochodzenia odszkodowania, jeżeli doszło do naruszenia ustawowych zasad.
Równe traktowanie nie oznacza, że każdy element zatrudnienia musi być identyczny jak u pracowników zatrudnionych bezpośrednio przez zakład. Znaczenie ma przede wszystkim porównanie warunków pracy i zatrudnienia na takim samym lub podobnym stanowisku. Pracownik tymczasowy ma też prawo do korzystania z urządzeń socjalnych, takich jak szatnie, jadalnie czy pomieszczenia higieniczno-sanitarne, ale nie zawsze oznacza to automatyczny dostęp do wszystkich świadczeń finansowanych z funduszy danego zakładu.
Jak wygląda urlop pracownika tymczasowego?
Urlop pracownika tymczasowego jest uregulowany odrębnie niż standardowy urlop pracownika zatrudnionego bezpośrednio na podstawie Kodeksu pracy. Pracownikowi tymczasowemu przysługują 2 dni urlopu wypoczynkowego za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego albo kilku pracodawców użytkowników. Jeżeli praca u danego pracodawcy użytkownika obejmuje co najmniej 6 miesięcy, pracodawca użytkownik musi umożliwić wykorzystanie urlopu w tym okresie. Gdy urlop nie zostanie wykorzystany w czasie pracy tymczasowej, agencja wypłaca ekwiwalent pieniężny.
Dla pracownika tymczasowego ważne jest także to, że urlop powinien być prawidłowo rozliczony niezależnie od krótkiego czasu trwania zlecenia. Dla firmy korzystającej z pracy tymczasowej oznacza to konieczność przekazywania agencji informacji pozwalających poprawnie ustalić wynagrodzenie, czas pracy, przerwy, zasady zmianowości oraz inne składniki wpływające na rozliczenia. W praktyce sprawna współpraca między agencją a pracodawcą użytkownikiem ogranicza ryzyko błędów kadrowo-płacowych.
Kto odpowiada za BHP pracownika tymczasowego?
Bezpieczeństwo pracy jest jednym z obszarów, w których odpowiedzialność pracodawcy jest bardzo wyraźna. To firma, w której pracownik tymczasowy faktycznie wykonuje zadania, ma zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy w miejscu wykonywania obowiązków. Pracodawca dostarcza odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej, zapewnia napoje i posiłki profilaktyczne, przeprowadza szkolenia BHP, ocenia ryzyko zawodowe, informuje o zagrożeniach oraz ustala okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy. To właśnie pracodawca użytkownik najlepiej zna realne zagrożenia występujące w zakładzie.
Jak długo może trwać praca tymczasowa?
Prawa pracownika tymczasowego chronią również przed bezterminowym korzystaniem z tej samej osoby w modelu pracy tymczasowej. Co do zasady agencja może skierować danego pracownika do jednego pracodawcy maksymalnie na 18 miesięcy w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy. Analogiczny limit dotyczy pracodawcy, który korzysta z pracy tej samej osoby, także wtedy, gdy łączone są umowy o pracę i umowy cywilnoprawne. Wyjątek dotyczy zastępstwa nieobecnego pracownika – wtedy limit może wynieść 36 miesięcy, ale ponowne skierowanie do tego samego pracodawcy użytkownika jest możliwe dopiero po upływie kolejnych 36 miesięcy.
Kiedy pracownik tymczasowy nie może zostać skierowany do pracy?
Praca tymczasowa nie może być stosowana w każdej sytuacji. Pracownikowi tymczasowemu nie wolno powierzać pracy szczególnie niebezpiecznej, pracy na stanowisku zajmowanym przez pracownika uczestniczącego w strajku, ani pracy tego samego rodzaju, jaką wykonywał pracownik zwolniony z przyczyn niedotyczących pracowników w ostatnich 3 miesiącach, jeżeli spełnione są dodatkowe warunki terytorialne wskazane w ustawie. Ograniczenia obejmują też określone prace ochrony wymagające uzbrojenia w broń palną bojową albo przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej. Te zakazy mają chronić pracownika i zapobiegać obchodzeniu przepisów prawa pracy.
Jak prawa pracownika tymczasowego wyglądają przy zatrudnianiu cudzoziemców?
Prawa pracownika tymczasowego obowiązują również wtedy, gdy pracownik jest cudzoziemcem. Oznacza to konieczność połączenia zasad pracy tymczasowej z legalizacją pobytu i pracy. Jeśli zatrudniani są pracownicy z Białorusi, pracownicy z Ukrainy lub inni obywatele spoza UE znaczenie ma zarówno legalny pobyt, jak i właściwa podstawa dopuszczenia do pracy, np. zezwolenie, oświadczenie albo zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia. Agencja pracy dla cudzoziemców Alton-Job wspiera przedsiębiorstwa w rekrutacji oraz formalnościach związanych z legalizacją zatrudnienia. Dzięki dostępnym usługom możliwy jest leasing pracowniczy.
Prawa pracownika tymczasowego – co warto zapamiętać?
Prawa pracownika tymczasowego obejmują jasne warunki zatrudnienia, wynagrodzenie, urlop, równe traktowanie, bezpieczne warunki pracy, dostęp do urządzeń socjalnych oraz ochronę przed przekraczaniem limitów pracy tymczasowej. Ten model zatrudnienia daje firmom elastyczność, ale nie może prowadzić do obchodzenia przepisów ani pogarszania sytuacji pracownika tylko dlatego, że został skierowany przez agencję. Dla pracodawcy użytkownika najważniejsze jest prawidłowe przygotowanie stanowiska, przestrzeganie limitów, przekazywanie agencji danych do rozliczeń oraz zapewnienie realnie bezpiecznych warunków pracy. Dla agencji – poprawna umowa, rozliczenia, kontakt z pracownikiem i kontrola zgodności całego procesu z przepisami.
